Hội An là nơi từng ghi dấu những chuyến tàu buôn vượt biển và dòng chảy giao thương nhộn nhịp suốt nhiều thế kỷ, Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch hiện diện như một không gian lắng đọng để kể lại câu chuyện ấy bằng những mảnh gốm xưa. Hãy cùng khamphadanang tìm hiểu về điểm dừng chân này để hiểu hơn về phố Hội từ góc nhìn lịch sử thương mại, thay vì chỉ dừng lại ở vẻ đẹp kiến trúc bề mặt của phố cổ.
Giới thiệu chung về Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch
Hội An từng là một “trạm dừng” rực rỡ trên con đường tơ lụa trên biển, nơi những chuyến tàu buôn từ Nhật Bản, Trung Hoa cho đến phương Tây cùng tụ hội. Nếu bạn muốn tìm một bằng chứng sống động nhất cho thời kỳ hoàng kim này, hãy ghé số 80 Trần Phú. Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch không chỉ đơn thuần là nơi trưng bày đồ cổ; đó là một không gian lưu giữ những “mảnh ghép” lịch sử thực thụ từ các thương vụ giao thương vượt đại dương.
Khác với những bảo tàng được xây mới hiện đại, nơi đây nằm trọn trong một ngôi nhà cổ hai tầng mang nét đặc trưng của kiến trúc Hội An thế kỷ 19. Ngay khi bước qua ngưỡng cửa gỗ, bạn sẽ thấy nhịp sống ồn ào của phố Trần Phú lùi lại phía sau, nhường chỗ cho mùi gỗ cũ và ánh sáng dịu nhẹ rọi lên những tủ kính trưng bày.
Thông tin chi tiết:
- Địa chỉ: 80 Trần Phú, Hội An
- Số điện thoại: 05103862944
- Giá vé tham quan áp dụng theo vé chung của di sản Hội An: khách Việt Nam: 80.000 VNĐ/người, khách Quốc tế: 120.000 – 150.000 VNĐ/người
- Giờ mở cửa: 7h00 – 21h00
- Ngày đóng cửa định kì: ngày 15 hàng tháng
Vị trí và không gian bảo tàng
Nằm ngay số 80 Trần Phú, Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch sở hữu vị trí “vàng” đến mức chỉ cần bước ra khỏi cửa là bạn đã thấy nhịp sống nhộn nhịp nhất của phố Hội.
- Hội quán Quảng Đông (Cách 50m): Chỉ cần đi bộ vài chục bước chân, bạn sẽ sang một không gian rực rỡ, uy nghi đối lập hoàn toàn với vẻ trầm mặc của bảo tàng gốm.
- Nhà cổ Tấn Ký (Cách 100m): Sau khi hiểu về thương mại qua gốm sứ, hãy ghé Tấn Ký để xem cách các thương nhân xưa sinh sống và tích trữ của cải.
- Trà thảo mộc Mót (Cách 40m): Điểm dừng chân “quốc dân” ngay sát bảo tàng để bạn giải nhiệt sau khi tham quan.
- Chùa Cầu (Cách khoảng 200m): Chỉ mất 3-5 phút đi bộ là bạn đã đứng trước biểu tượng của Hội An.
Bảo tàng vốn là một ngôi nhà cổ hai tầng được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Bạn sẽ thấy kết cấu nhà ống đặc trưng: hẹp chiều ngang nhưng sâu hun hút, xen kẽ là các khoảng giếng trời lộng gió. Vào buổi chiều, ánh nắng xiên qua những ô cửa, rọi thẳng vào những chiếc bình gốm cổ tạo nên một khung cảnh rất “thơ”, khiến việc ngắm hiện vật không còn khô khan.
Nguồn gốc và giá trị của bộ sưu tập gốm sứ
Điểm làm nên sự khác biệt của bảo tàng chính là hơn 430 hiện vật, trong đó có rất nhiều mảnh gốm sứ được trục vớt từ những con tàu bị đắm tại vùng biển Hội An. Những mảnh vỡ ấy không gợi lên sự đổ nát, mà kể câu chuyện về những chuyến hải trình đầy gian nan và sự thịnh vượng của thương cảng Hội An từ thế kỷ XVI đến XIX.
Bộ sưu tập tại bảo tàng giống như một cuốn hộ chiếu thế giới thời cổ đại. Chỉ trong một căn phòng, bạn có thể nhìn thấy gốm sứ từ lò Chu Đậu (Việt Nam) đặt cạnh gốm men xanh thời Minh (Trung Hoa) hay đồ sứ tinh xảo của vùng Imari (Nhật Bản). Sự hiện diện cùng lúc của chúng tại Hội An khẳng định một sự thật: Nơi đây từng là “cái rốn” giao thương, nơi mọi nền văn hóa lớn trên thế giới đều muốn ghé chân.
Các nhóm hiện vật trưng bày chính
Gốm sứ Việt Nam trong dòng chảy mậu dịch
Trong khu trưng bày đồ gốm nội địa, bạn sẽ bắt gặp những dòng gốm lừng danh như Chu Đậu (Hải Dương) hay Bát Tràng. Hãy quan sát những nét vẽ phóng khoáng trên đĩa gốm hoa lam. Bạn sẽ nhận ra sự tinh tế của người thợ Việt xưa không chỉ nằm ở kỹ thuật chế tác mà còn ở khả năng xoay sở: họ biết cách biến tấu hoa văn để phù hợp với sở thích của các thương nhân Nhật Bản hay Đông Nam Á thời bấy giờ.
Gốm sứ ngoại nhập
Bước sang khu đồ ngoại nhập, bạn sẽ thấy sự đối lập thú vị giữa các nền văn hóa. Những chiếc bát, đĩa từ thời Minh (Trung Hoa) với lối vẽ cầu kỳ hay gốm sứ Nhật Bản với những mảng màu đặc trưng.
Nhiều hiện vật ở đây có vẻ ngoài không còn hoàn hảo, chúng mẻ góc hoặc xỉn màu do nằm lâu dưới đáy biển. Nhưng chính những vết trầy xước ấy lại mang đến cảm giác thật nhất về một thời kỳ giao thương đầy sóng gió. Bạn sẽ thấy Hội An thực sự là một “cái rốn” giao thoa, nơi một chiếc bát Nhật có thể nằm cạnh một chiếc bình Trung Hoa ngay tại một bến cảng Việt Nam.
Hiện vật gắn với đời sống thương cảng
Ngoài những món đồ gốm cao cấp, bảo tàng còn lưu giữ những vật dụng sinh hoạt thường ngày của thương nhân: những chiếc bình vôi, hũ đựng gia vị hay cả những đồng tiền cổ. Đứng trước những món đồ này, bạn sẽ dễ dàng hình dung ra cảnh những ông chủ tàu buôn phương xa ngồi lại cùng thương nhân phố Hội, bên cạnh những kiện hàng chất đống, hối hả trao đổi giữa mùi muối biển và tiếng lao xao của bến tàu.
Ý nghĩa lịch sử của Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch
Nếu các nhà cổ như Tấn Ký hay Phùng Hưng cho bạn thấy cách người xưa sinh sống, thì Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch cho bạn thấy cách họ kiếm tiền. Gốm sứ chính là mặt hàng “hái ra tiền” thời bấy giờ. Hiểu được giá trị của những món đồ này, bạn sẽ hiểu được nền tảng kinh tế cực kỳ vững chắc đã nuôi dưỡng và xây dựng nên một đô thị Hội An bền bỉ suốt hàng trăm năm.
Thông qua những mảnh gốm trục vớt từ tàu đắm, bảo tàng chứng minh một sự thật đầy tự hào: Hội An từng là một phần không thể thiếu của mạng lưới mậu dịch biển toàn cầu. ứng giữa không gian này, bạn sẽ nhận ra phố Hội không chỉ là một thị trấn nhỏ yên bình, mà từng là nơi những nền văn minh lớn như Trung Hoa, Nhật Bản, Ấn Độ và phương Tây va chạm và giao thoa với nhau.
Trải nghiệm tham quan Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch
Ghé Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch không giống như đi xem một triển lãm khô khan. Ở đây, trải nghiệm của bạn bắt đầu ngay từ cái chạm chân đầu tiên vào ngưỡng cửa gỗ cao của ngôi nhà số 80 Trần Phú. Chỉ cần dành khoảng 20 – 30 phút, bạn sẽ thấy mình tách biệt hoàn toàn khỏi tiếng ồn.
Ngoài việc ngắm nhìn các tủ kính hiện vật, Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch còn mang lại những trải nghiệm rất riêng mà nếu đi quá nhanh bạn sẽ vô tình bỏ lỡ. hay vì chỉ xem, bạn có thể chọn một chiếc bát, đĩa hoặc tượng nhỏ có sẵn và tự tay phối màu. Nếu bạn có nhiều thời gian hơn, sau khi rời bảo tàng, hãy bắt một chuyến xe điện hoặc đạp xe về làng gốm Thanh Hà. Tại đây, bạn không chỉ vẽ mà còn được ngồi vào bàn xoay, tự tay nhào nặn đất sét dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân bản địa.
Những lưu ý khi tham quan
Bên cạnh đó, trong quá trình tham quan Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch có một số điều mà bạn cần lưu ý để giúp cho trải nghiệm của mình được trọn vẹn và phù hợp với không gian di sản.
- Giữ trật tự, hạn chế gây ồn ào trong khu vực trưng bày
- Không chạm tay vào hiện vật khi chưa được cho phép
- Một số khu vực có thể hạn chế chụp ảnh
- Nên kết hợp tham quan bảo tàng cùng vé tham quan phố cổ để thuận tiện di chuyển
Bảo tàng Gốm sứ Mậu dịch ghi dấu lịch sử thương cảng qua những hiện vật lặng lẽ nhưng giàu giá trị. Mỗi mảnh gốm, mỗi dấu tích trưng bày đều góp phần tái hiện vai trò của Hội An trong dòng chảy giao thương quốc tế, đồng thời cho thấy nền tảng kinh tế đã nuôi dưỡng một đô thị cổ bền bỉ suốt nhiều thế kỷ. Ghé thăm nơi đây, du khách có cơ hội hiểu rõ hơn vai trò giao thương của Hội An và nhìn lại một giai đoạn phát triển bền bỉ của đô thị cổ qua dòng chảy thời gian.
